ANTI-VERDROGINGSMAATREGELEN IN BOORNBERGUMMERPETTEN

In het noorden van Friesland, in het dal van het Koningsdiep bevindt zich een prachtig natuurgebied, in de volksmond beter bekend onder de naam “De Krite”.  Dit natuurgebied, 75 ha groot bestaat uit een uitgeveende plas (10 ha) met brede rietkraag (18 ha) en is omgeven door een elzenbroekbos (34 ha). Opvallend zijn de aan zeer schoon water gebonden vegetaties van Kranswieren en de rijkdom aan zeldzame (moeras)vogels als  Zwarte Stern, Roerdomp, Bruine Kiekendief, Blauwborst en Baardmannetje.

De zwarte stern broedt op drijvende waterplanten.

“De Krite”, was in vroegere tijd onderdeel van een veel groter uitgeveend gebied. Het is nu eigendom van Mr. C.A.F. graaf d’Ansembourg. Dankzij inspanning van de toemalige eigenaren is het gebied in de twintiger jaren van de vorige eeuw uit de ontginning en aanmaak van boerenland gehouden en in 1945 niet in de polderwerken meegenomen. Het gebied  kon water uit de Friese Boezem  blijven ontvangen waardoor het boezempeil gehandhaafd kon blijven.

Helofytenfilter

Sinds 1978 wordt dit polderwater voorgezuiverd in een helofytenfilter; een rietmoeras van 1,5 ha.  Mr. C.A.F. graaf d’Ansembourg: “Toen het gebied in de zeventiger jaren van de vorige eeuw in een ruilverkaveling terecht kwam, het waterpeil met 30 cm dreigde verlaagd te worden en boezemwatertoevoer afgesneden zou worden,  kregen wij slechts met zeer veel moeite gedaan dat er een pomp werd geïnstalleerd om het water op peil te houden, daar anders het verlandingsproces in een catastrofale versnelling terecht zou zijn gekomen. Het ingepompte water kwam echter niet meer uit de relatief schone Friese Boezem maar uit het Kromme Gat, een sloot die dwars door een intensief landbouwgebied loopt en rijkelijk fosfaat aanvoerde, zodat eutrofiering van de Krite gevreesd moest worden. In die tijd konden we gebruik maken van een zogenaamde E-regeling en dat deden wij om een vloeiveld in te richten. De werking van dit nogal amateuristische vloeiveld was verbazingwekkend en binnen enkele jaren bleek na monitoring dat we het schoonste oppervlaktewater van Friesland hadden.”

Ommekeer

Na 28 jaar was het helofytenfilter dringend toe aan vernieuwing. Het filter was dichtgeslibd en opgehoogd door de vele jaren slibafzet. De door het Waterschap geplaatste pomp kon het polderwater niet meer door het rietperceel gepompt krijgen, waardoor het natuurreservaat verdroogde en verlandde. Het zeer waardevolle rietmoeras dreigde te verbossen. De rietkwaliteit was dusdanig achteruitgegaan (minder groei en veel elzenopslag) dat de rietsnijders het niet meer wilde maaien. De waterkwaliteit van de plas liep tevens gevaar te eutrofiëren, waardoor de kwetsbare kranswiervegetaties dreigde te verdwijnen. 

Stichting DOEN ondersteunt anti-verdrogingsmaatregelen

Om het natuurreservaat Boornbergumerpetten voor de toekomst veilig te stellen is het watersysteem hersteld. Met steun van onder andere Stichting DOEN is het riet van het helofytenfilter afgeplagd en zijn het greppelsysteem en de toevoersloot naar het filter hersteld.

Tijdens hun bezoek aan het natuurreservaat waren de medewerkers van St. DOEN erg enthousiast over de bereikte resultaten.

De humusrijke strooisellaag met daarop ook opslag van elzen is zowel van het helofytenfilter als van het rietland verwijderd. Hierdoor is een vitale ontwikkeling van het riet weer mogelijk. Tevens zijn op diverse plaatsen stuwtjes geplaatst. Door de genomen maatregelen is zuivering van het fosfaatrijke polderwater weer mogelijk, wat tot een kwaliteitsverbetering van het oppervlaktewater leidt en verdergaande eutrofiering van het natuurreservaat voorkomt. Dankzij de genomen maatregelen is verbossing van het rietland voorkomen en kan ingelaten polderwater weer voorgezuiverd worden in het zuiveringsmoeras.